Geçici İşyeri Açma İzni Mümkün Müdür?

TL

2.   GEÇİCİ İŞYERİ AÇMA İZNİ

2.1. Genel Olarak

Zaman zaman kimi vatandaşlarımızca belli ve sabit bir mekana bağlı olmadan yiyecek içecek maddeleri satmak üzere geçici işyeri ruhsat talebinde bulunulduğu görülmektedir.

Ancak gerek 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun’da gerekse İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’te, geçici işyeri ruhsatına ilişkin bir düzenleme bulunmamaktadır.

Bilindiği üzere, sıhhi ve gayrisıhhi işyerleri ile umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin ruhsatlandırılması ve denetlenmesine dair iş ve işlemler, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik hükümleri kapsamında yürütülmektedir.

2.2. Gayrisıhhi Müesseseler

Gayrisıhhi müesseselere işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesi aşamasında geçici faaliyet belgesine istinaden ruhsat düzenlenip düzenlenmeyeceği hususunda tereddütler yaşanmaktadır.

Konuya ilişkin olarak İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 20 nci maddesinde, birinci sınıf gayrisıhhî müesseselere yetkili idarenin gerekli görmesi veya işyeri sahibinin başvurusu halinde, inceleme kurulunun önerisi üzerine yetkili idarenin en üst amiri veya görevlendireceği yetkili tarafından süresi bir yılı geçmemek üzere deneme izni verilebileceği öngörülmekte ise de, bu kapsamda verilen ruhsatı geçici ruhsat olarak değerlendirmek doğru değildir.

Nitekim, İçişleri Bakanlığı (m) Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’na verilen 05.01.2006 tarihli ve B.05.0.MAH.0.65.00.02/201-80107 sayılı mütalaada; …. ‘İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’ hükümleri arasında, deneme iznine tabi olan birinci sınıf gayrisıhhi müesseseler hariç geçici ruhsat verilmesine dair bir düzenleme bulunmamaktadır.” denilmiştir

İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselere gelince; İşyeri Yönetmeliği’nin 23 üncü maddesi İkinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müessese açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler için özelliğine göre bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen kriterlere uygun olarak işyerini düzenledikten sonra bu Yönetmeliğin eki Örnek 2’de yer alan başvuru formunu doldurarak yetkili idareye ibraz eder.

Yetkili idareler, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseseler için yapılacak beyan ve incelemelerde; insan sağlığına zarar verilmemesi, çevre kirliliğine yol açılmaması, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemeleri esas alır.

Başvurunun öngörülen kriterlere uygun olarak doldurulduğunun tespiti halinde, başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı beş gün içinde düzenlenerek ilgiliye verilir. İlgili, bu belgeye dayanarak işyeri açabilir….” hükmü yer almaktadır.

Bu hükümlere bakıldığında, ikinci ve üçüncü sınıf gayrisıhhî müesseselere geçici ruhsat verilmesine ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı açıkça görülmektedir.

Öte yandan, Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesi; EK-1 ve EK-2 listelerinde yer alan işletmeler, 6 ncı madde kapsamında geçici faaliyet belgesi için yetkili mercie e-başvuru yapar. Elektronik başvuru dosyasında EK-3A ve EK-3B’de belirtilen bilgi, belge ve raporların bulunması zorunludur. Geçici faaliyet belgesi e-başvuru dosyası yetkili merci tarafından otuz gün içerisinde incelenir.

Birinci fıkraya göre yapılan başvurunun yetkili merci tarafından uygun bulunması durumunda işletmeye, gerekli bilgi, belge ve raporların tamamlanması için bir yıl süreli geçici faaliyet belgesi verilir.” hükmünü amirdir.

Bu kapsamda; çevre izni veya çevre izin lisans belgeleri ile ilgili işlemlerin Çevre Kanununca Alınması Gereken İzin ve Lisanslar Hakkında Yönetmeliği kapsamında yapılarak geçici faaliyet belgesi alan gayrisıhhi müesseselere işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesinin mümkün olduğu” değerlendirmesine yer verilmiştir.

İşyeri Yönetmeliği’nin 10 uncu maddesinin dördüncü fıkrasına göre; “Gayrisıhhî müesseseler kapsamına giren maden üretim faaliyetleri ile bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için birlikte veya ayrı ayrı verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatı, ÇED kapsamındaki madencilik faaliyetleri için ÇED koordinatları içindeki alanı, bunun dışındaki madencilik faaliyetleri için maden ruhsat alanının tamamı ile geçici tesisleri kapsar.  Maden ruhsat sahasındaki faaliyetler esas alınarak maden ruhsat sahibi adına ya da maden ruhsat sahibinin muvafakati bulunmak kaydıyla işletmeci adına işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir. Ancak, aynı maden ruhsat sahasında bulunsa bile işletmecisi farklı olan maden üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için ayrı ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenir.”

Bu çerçevede hemen belirtelim ki, aynı maden ruhsat sahasında bulunan, ancak işletmecisi farklı olan maden üretim faaliyetleri ve bu faaliyetlere dayalı olarak üretim yapılan geçici tesisler için ayrı ayrı işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi, bu ruhsatın geçici olduğu anlamına gelmez.

2.3. Geçici İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Verilmesi

Mevzuatta geçici işyeri ruhsatı verilmesine ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte, bazı işyerleri için belli duruma münhasır bir istisnanın bulunduğu da gözden kaçmamaktadır.

İşyeri Yönetmeliği’nin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz…” hükmünü, 12 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, “Sıhhî işyeri açmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler, işyerlerini bu Yönetmeliğe uygun olarak tanzim ettikten sonra Örnek 1’de yer alan başvuru ve beyan formuyla yetkili idareye müracaat eder. Başvurunun Yönetmelikte öngörülen kriterlere uygun olduğunun tespiti halinde başkaca bir işleme gerek kalmaksızın işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenerek ilgiliye aynı gün içinde verilir…” hükmünü öngörmekte, ancak geçici ruhsat verilmesine ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.

İşyeri Yönetmeliği’nin 32 nci maddesinin altıncı fıkrasına göre; “Meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunması zorunludur. Özel eğitime muhtaç bireylerin devam ettikleri öğretim kurumları ile okullar dışındaki diğer özel öğretim kurumları için bu zorunluluk aranmaz. Ancak söz konusu özel öğretim kurumlarıyla yukarıda belirtilen türdeki işyerleri aynı binada bulunamaz.”

Aynı maddenin yedinci fıkrasına göre; “Turizmin yoğun olduğu yörelerdeki okulların tatil olduğu dönemlerde yukarıda belirtilen işyerleri ile okullar arasında yüz metre şartı aranmaz.”

Bu hükümlere göre, meyhane, kahvehane, kıraathane, bar, elektronik oyun merkezleri, internet salonu gibi umuma açık yerler ile alkollü içkilerin açık olarak satışının yapıldığı yerlerin; turizmin yoğun olduğu yörelerdeki örgün eğitim kurumları, özel öğretim kursları, yükseköğretim hariç öğrenci yurtları ile anaokullarından, kapıdan kapıya en az yüz metre uzaklıkta bulunma şartı aranmaz.

Bu bağlamda, İçişleri Bakanlığı (m) Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce verilen bir mütalaada; “Turizmin yoğun olduğu yörelerde ve okulların tatil olduğu dönemlerde mülki idare amirinin de görüşü alınarak geçici olarak umuma açık istirahat ve eğlence yeri açılabilir. Ancak geçici ruhsat uygulaması genel uygulama haline getirilmemeli ve sürenin bitiminde izin iptal edilmelidir.” denilmiştir.[1]

Geçici işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesinin tek istisnası ise, Yönetmeliğin 33 üncü maddesindeki; Umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin açılış ve kapanış saatleri belediye sınırları içinde belediye encümeni, bu yerler dışında il encümeni tarafından tespit edilir.

İskele, istasyon, hava meydanı, terminal, garaj, benzin istasyonu ve benzeri yerler ile kara, deniz ve hava ulaşım merkezleri ile fuar, panayır, sergi ve pazar kurulması gibi zorunluluk arz eden yer ve zamanlarda, sabahçı kahvesi ve benzeri diğer tesislere, bağlı olduğu kolluk kuvvetinin görüşü alınmak suretiyle yetkili idare tarafından geçici veya sürekli izin verilebilir.” hükmünde yer alan, yerlere yetkili idare tarafından geçici izin verilmesi mümkündür.

Nitekim, İçişleri Bakanlığı (m) Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce İstanbul Valiliğine verilen 27.07.2006 tarihli ve B.05.0.MAH.0.65.000./6861-81657 sayılı mütalaada; “… Yönetmelikte gerek sıhhi işyerleri, gerekse umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin geçici çalışma belgesi verilerek geçici süreli olarak ruhsatlandırılması ile ilgili herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Yazınızda sözü edilen ruhsatsız işyerleri ile ilgili olarak, işyerinin umuma açık istirahat ve eğlence yeri olması halinde Yönetmeliğin 32 nci maddesinin onuncu fıkrası hükmü dahilinde işlem yapılabileceği, sıhhi işyeri olması halinde ise durumun tespiti ve ruhsat düzenlemeye yetkili idareye bildirilmesinin uygun olacağı” değerlendirmesine yer verilmiştir.

İçişleri Bakanlığı (m) Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nce Muğla Valiliğine hitaben 23.01.2009 tarihli ve 71188846/250/19666 sayılı bir başka mütalaada; “… içkili kafenin; İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelikte belirtilen iskele, istasyon, hava meydanı, terminal, garaj, benzin istasyonu ve benzeri yerler ile kara, deniz ve hava ulaşım merkezleri ile fuar, panayır, sergi ve pazar kurulması gibi zorunluluk arz eden yer ve zamanlarda, sabahçı kahvesi gibi tesisler kapsamında bulunmadığı, dolayısıyla bahse konu işyerine geçici veya süreli ruhsat düzenlenemeyeceği değerlendirilmektedir.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve Bakanlık görüşleri çerçevesinde; gerek sıhhi işyerleri, gerekse umuma açık istirahat ve eğlence yerlerinin geçici çalışma belgesi verilerek geçici süreli olarak ruhsatlandırılması ile ilgili herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Netice itibariyle, 33 üncü maddede sayılan geçici izin verilebilecek işyerlerinin dışında kalan işyerleri için geçici izin düzenlenmesi mümkün değildir.



[1]  İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğü’nün Antalya Valiliğine hitaben 07.08.2009 tarihli ve 20774 sayılı görüş yazısı.

(Hazırlayan Mustafa Dönmez)

 

Kategori: Soru Yanıt
Etiketler: